Status perundangan Sabah dalam sejarah: perubahan dalam pembentukan entiti politik dalam era prakolonial dan kolonial - A Rahman Tang Abdullah; Pandikar Amin Mulia; Mohd Sohaimi Esa (PPIB, UMS, 2022)
Makalah ini membincangkan status perundangan Sabah (North Borneo) sebagai entiti politik dalam perkembangan sejarah yang menyentuh perubahan kedudukan perundangannya dari zaman prakolonial ke zaman kolonial dan pascakemerdekaan. Ia merujuk kepada persoalan sama ada kedudukan Sabah sebagai satu entiti politik yang tunggal atau satu jajahan takluk yang tunggal semasa era prapenjajahan. Ia mengemukakan fakta sejarah yang menunjukkan bahawa Sabah hanya muncul sebagai satu entiti tunggal semasa zaman penjajahan dan pascakemerdekaan. Justeru, Sabah merupakan jajahan takluk semasa zaman prakolonial, sebuah tanah jajahan pada masa penjajahan dan merupakan sebuah negeri apabila menyertai pembentukan Persekutuan Malaysia pada tahun 1963. Hal ini juga menunjukkan bahawa Sabah tidak pernah menjadi sebuah negara dalam konteks kerangka politik Melayu tradisional dan negara bangsa (nationstate). Perbincangan ini bersandarkan analisis kandungan ke atas dokumen sejarah yang bersifat prima di samping sumber sekunder yang berkaitan.