Fungsi dan keistimewaan Taman Traditional Melayu=The special role of Malay traditional garden - Harun, Nor Zalina; Abdullah, Fadzidah; Khalid, Najihan (Institut Alam dan Tamadun Melayu (ATMA), Universiti Kebangsaan Malaysia, 2017)
Kewujudan dan perkembangan taman Melayu tradisional telah memberikan sumbangan penting kepada identiti budaya Melayu. Bilangan taman Melayu tradisional yang semakin merosot telah menyebabkan kefahaman dan penghargaan terhadap konsep sebenar taman ini semakin menghilang. Kajian ini bertujuan memberikan pencerahan tentang konsep taman Melayu tradisional, lebih-lebih lagi tentang pemilihan tumbuhan dalam kalangan masyarakat Melayu. Kajian mendapati taman Melayu tradisional mempunyai ciri-ciri tersendiri mengikut fungsi berbeza bagi setiap elemen landskap yang dikenal pasti sepanjang kajian. Sementara itu, dua objektif kajian telah dirumuskan seperti berikut: (i) untuk mengenal pasti tipologi dan fungsi tumbuhan yang digunakan di taman Melayu tradisional, (ii) untuk mengkaji pengaruh budaya dalam pemilihan tumbuhan di taman Melayu tradisional. Data kajian didapatkan dari dua buah negeri di Malaysia menggunakan kaedah kualitatif. Negeri pertama, Kelantan terletak di sebelah pantai timur sementara negeri kedua, Melaka di bahagian Selatan. Setiap sebuah negeri memaparkan enam jenis rumah tradisi Melayu. Negeri-negeri ini dipilih berdasarkan tiga kaedah pengumpulan data yang digunakan dalam kajian: pemerhatian, temu bual separa berstruktur dan analisis dokumen tentang budaya dan taman Melayu tradisional. Data yang dikumpul kemudiannya dianalisis menggunakan analisis pembandingan bagi mengkaji perbezaan yag terdapat di antara dua negeri terbabit. Dapatan kajian daripada kedua-dua negeri menunjukkan tumbuhan dan tanaman yang ditemui di rumah Melayu tradisional adalah mengikut prinsip kegunaan dan peraturan dalam menghias laman rumah. Dari sudut kegunaan, tumbuhan yang ditemui adalah yang menghasilkan buah, sayur-sayuran serta tanaman herba yang boleh digunakan dalam masakan atau bagi tujuan perubatan. Selain ditanam sebagai hiasan dan sumber makanan, dapatan dari kedua-dua tapak kajian juga mendapati semua tumbuhan di taman Melayu tradisional mempunyai nilai fungsi ruang dalam mewujudkan ruang untuk bersosial. Tiga nilai fungsi ruang yang dikenal pasti ialah: 1) privasi dan 3) sempadan dari sebuah rumah ke sebuah rumah. Kajian ini menyimpulkan bahawa taman Melayu tradisional menjadi lubuk tempatan yang menyimpan koleksi bercatatan tentang tumbuhan hidup bagi tujuan kajian saintifik, pemuliharaan, pameran serta pendidikan. Taman Melayu tradisional terus berkembang pesat seiring keperluan dan gaya hidup masyarakat, justeru kajian selanjutnya adalah sangat penting untuk tujuan pemuliharaan tumbuhan tradisional.